Դատաւոր Քրիստոֆըր Եունկ Խօսեցաւ Հենրի Լինչի Եւ Մարտիրոս Պալումեանի Կեանքին Ու Գործերուն Մասին

Ներկայութեամբ նախկին նախարար Ժաք Չուխատարեանի եւ անոր զաւկին` Արա Չուխատարեանի ու արուեստագէտ Արա Ազատի եւ մշակութասէր հայ թէ ոչ հայ հոծ բազմութեան, երէկ` հինգշաբթի, 13 յունիս 2013-ի երեկոյեան ժամը 7:30-էն սկսեալ, Ժմմեյզէի «Վիլլա Փարատիսօ»-ն ապրեցաւ եւ ապրեցուց մշակութային բացառիկ երեկոյ մը:

Արդարեւ, երեկոյեան ժամը 7:00-էն սկսեալ «Վիլլա Փարատիսօ» ժամանող մշակութասէր հանդիսատեսները նախ շրջեցան վիլլայի զանազան բաժինները, ուր զետեղուած էին երիտասարդ արուեստագէտ գեղանկարիչ Թոմ Եունկի գործերը: Երեկոյեան ժամը 8:00-ին անոր հայրը` դատաւոր Քրիստոֆըր Եունկ շուրջ մէկուկէս ժամ խօսեցաւ Մարտիրոս Պալումեանի եւ Հենրի Լինչի կեանքին ու գործերուն մասին: Ապա Մարտիրոս Պալումեանի ծոռը` ամերիկացի, այժմ երեւանաբնակ` Րաֆֆի Վարդանեան, լիբանանահայ հանրածանօթ սիրուած երգչուհի Այլին Խաչատուրեանի հետ, կիթառի եւ ուտի վրայ նուագելով երգեցին հայերէն ու օտարալեզու երգեր` մեծապէս խանդավառելով ներկաները:

Նախքան իր դասախօսութեան սկիզբը, «Ազդակ»-ի հետ մտերմիկ զրոյցի ընթացքին բրիտանացի դատաւոր Քրիստոֆըր Եունկ խօսեցաւ Պալումեան ընտանիքին հետ իր կապին մասին, թէ ինչպէ՛ս նախքան լիբանանեան պատերազմը բնակած էր «Վիլլա Փարատիսօ»-ի մէջ եւ 1975-ին ստիպուած հեռացած էր: Իսկ հայութեան եւ յատկապէս Լինչի գծով իր հետաքրքրութեան մասին, դատաւոր Քրիստոֆըր Եունկ ըսաւ, թէ ինք նախապէս եղած է դատաւոր, ապա վերադարձած է ուսման եւ մասնագիտացած է բիւզանդական պատմութեան մէջ, որուն ճամբով խորացած է նաեւ Հենրի Լինչի եւ հայոց առնչուող անոր «գործ»-ին մէջ:

Նախքան դասախօսութիւնը, արուեստագէտ Թոմ Եունկ բացման խօսքով ողջունեց ներկաները եւ անգլերէնով հակիրճ ձեւով նշեց,  թէ ինչպէ՛ս ինք արուեստագէտ դարձաւ, եւ ապա ամփոփ գիծերու մէջ ներկայացուց օրուան բանախօսը` իր հայրը, դատաւոր Քրիստոֆըր Եունկը:

Արուեստագէտ Թոմ Եունկ գեղանկարչութեան մարզին մէջ ծանօթ դէմք է, ան 18 տարիներէ ի վեր կը ստեղծագործէ եւ անհատական ցուցահանդէսներ կազմակերպած է Լոնտոնի, Փարիզի, Նիւ Եորքի եւ Ֆիլատելֆիոյ մէջ: Պէյրութի մէջ այս իր երկրորդ անհատական ցուցահանդէսն է` «Կառուսել» խորագրեալ, որ պիտի տեւէ մինչեւ 19 յունիս 2013: Անոր գործերը բնութեան գաղտնիքն ու  հմայքը կ՛արտացոլեն: Հոն դրոշմուած են նաեւ իր տպաւորութիւնները Պալումեան ընտանիքին մասին, ինչպէս` Մարտիրոս Պալումեանի դիմանկարը եւ այլն:

Հայրը` դատաւոր Քրիստոֆըր Եունկ սահիկներու, նկարներու եւ քարտէսներու օգնութեամբ շուրջ մէկուկէս ժամ խօսեցաւ Հենրի Լինչի մասին (1862-1913), որ 1893-ին եւ անկէ ետք կ՛այցելէ նախ Արեւելեան, ապա` Արեւմտեան Հայաստան, մանրամասն նօթագրելով իր տպաւորութիւնները եւ հրատարակելով զանոնք «Հայաստան. ճամբորդութիւններ եւ ուսումնասիրութիւններ»

խորագրեալ գիրքին մէջ: Դատաւոր Եունկ խօսեցաւ Լինչ գերդաստանին եւ անոր զաւակներուն` Հենրիի եւ Թոմասի ձեռնարկած առեւտրական գործառնութեանց մասին: Հենրի Լինչ, որ մօր կողմէ հայկական ծագում ունի, լայնօրէն կը նկարագրէ հայութեան կեանքը, կենցաղային ապրելակերպն ու սովորութիւնները հայկական նահանգներուն մէջ: Լինչ նաեւ կ՛անդրադառնայ Արեւմտեան Հայաստանի, յատկապէս Սեբաստիոյ (Սվազի նահանգ) Զարա եւ Կովտուն գիւղերուն, ուր ծնած էր Մարտիրոս Պալումեան: Ան կը խօսի Սեբաստացի Մուրատի մասին: Նաեւ կը նկարագրէ Սասնոյ ապստամբութեան պայմաններն ու Սուլթան Համիտի կազմակերպած համիտեան ջարդերը` բուռն կերպով քննադատելով ու «վայրագութիւն» որակելով զանոնք, որուն համար ալ միշտ հետապնդումի ենթակայ էր թրքական իշխանութեանց կողմէ: Բանասէր Լինչ գիտակցելով թրքական իշխանութեանց կողմէ իր «անբաղձալի» տարր ըլլալը, կը «մնայ» Բրիտանիոյ հիւպատոս Կրէյի մօտ: Դատաւոր Եունկ երկարօրէն խօսեցաւ, թէ ինչպէ՛ս Լինչ հետաքրքրուած է Սեբաստիոյ, յատկապէս Զարա եւ Կովտուն գիւղերու բնակիչներու վիճակով եւ հետաքրքրուած փոքրիկն Մարտիրոս Պալումեանին կրթութիւն ապահովելու կարելիութեամբ: Լինչ նաեւ անդրադարձած է Կարինի «Սանասարեան» վարժարանին, որուն մէկ տնօրէնին հետ իր նկարը ցոյց տուաւ դատաւոր Լինչ:

Լինչ նաեւ կը խօսի 1909-ի Ատանայի ջարդերուն մասին:

Նոյեմբեր 1913-ին կ՛անցնի Պոլիս, ուր սակայն կը հիւանդանայ եւ իր մահկանացուն կը կնքէ Պոլսոյ մէկ պանդոկին մէջ:

Մարտիրոս Պալումեան, Հայոց ցեղասպանութենէն ճողոպրած հազարաւոր հայորդիներէն մէկը` երկար քաշքշուքէ ետք կը հաստատուի Լաթաքիա, ապա` Պէյրութ:

1960-ական թուականներուն կը գնէ «Վիլլա Փարատիսօ»-ն, ու Պէյրութի օդակայանի ազատ շուկային մէջ յատուկ գործառնութեան կը ձեռնարկէ: 1975-ին սակայն, իր զաւկին հետ Պէյրութի օդակայան մեկնած պահուն զինեալ յարձակման կ՛ենթարկուի իրենց ինքնաշարժը եւ կը զոհուի Մարտիրոսի միակ որդին: Այնուհետեւ ան կը հեռանայ Լիբանանէն: Երէկ, դատաւոր Եունկ, իր հաճելի զրոյցով թարմացուց Պալումեան ընտանիքի յիշատակը:

 

Share This Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)