Հայաստանի Անկախութեան 95-ամեակ. Անկախութիւնը Մեր Պատմութեան Ամփոփումն Է

ՅՈՎՍԷՓ ՊԱՐԱԶԵԱՆ

Անկախութիւններ կը բնորոշեն պատմութեան ժամանակներ. ժամանակ կ՛ուզեն. յետոյ այդ ժամանակը կը շահին եւ ժամանակը հասուն պատմութիւն կը դառնայ:

Անկախութիւններ կը յիշեցնեն, թէ հայրենիքները պէտք է պատրաստուին ապագայի համար:

Հայկական իրականութեան մէջ ի՞նչ կը նշանակէ այսօր անկախ ըլլալ:

Կ՛ուղղենք այս հարցումը ախտաճանաչում մը կատարելու պարզ տրամադրութեամբ, ոչ` անկախութեան իմաստը հռետորականութեան վերածելու զգացողութեամբ:

Ազգերուն համար մեծ թէ փոքր անկախութիւններ չկան, ինչպէս մեծ թէ փոքր ապագաներ չկան: Ազգեր կան, որոնք փոքր են, բայց իրենց ապագան փոքր չէ: Պարզապէս բախտը այնպէս բերաւ, որ պատմութեան մէջ անոնք «մասամբ» քիչ ըլլան: Հայաստանն ու հայերը քիչերու մէջ եղան միշտ: Քիչ եղան թէ շատ, սակայն, անոնց համար անկախութիւնները միեւնոյն համեմատութիւններու հանգանակը ունեցան: Պէտք չունեցան համոզելու ո՛չ շատերուն, ո՛չ ալ քիչերուն: Հոն էին, եւ դեռ` ո՛ւր որ կ՛ուզես: Իրականութեան հետ, ո՛չ սուտին հետ:

Մենք քիչ չենք, շատ ենք, քանի «մասամբ» բաւականէն աւելի ենք: Հայրենասէր հայերը, ընդունուած կամ մերժուած, այդ նոյնացած «բաւականին» մաս կը կազմեն: Անոնք բաւարար են իրենց պատմութիւնը անթերիօրէն գրելու եւ իրենց, թէկուզ մկրատուած,  պատմութեամբ հպարտանալու համար:

Ո՛վ որ անկախութեան կը նայի, ստուերամած մութին մէջ չի կրնար ապրիլ. իրենք մութին չեն հանդուրժեր, մութն ալ` իրենց: Անկախութիւնը իր անսայթաք ոճը ունի:

Անկախութեան ճամբան մեր կարծածին չափ դիւրին չէ, որովհետեւ յաղթանակի ճամբան չէ միայն, յաղթական ճակատամարտի ճամբան չէ միշտ: Երբեմն պարտութեան ճամբան ալ է: Անոր վերահաս պահեստները շուտ կը վերջանան ժամանակի ճամբորդութեան մէջ, երբեմն` հազիւ սկսած, երբեմն հազիւ չսկսած: Ան ունի իր բնական եւ անբնական երկընտրանքները: Երկընտրանքները երբեմն վիճայարոյց թիրախներէն աւելի մեծ կ՛ըլլան, ատոր համար ալ մարդոց հաճոյակատարօրէն չեն հպատակիր: Բայց երբ տեսլականը երկընտրանքի մէջ ըլլայ, երբ պայքարը տեսլականէն մեծ ըլլայ` կը յաղթէ կեանքին, կը նուաճէ տեսլահար երազին:

Երբ հայրենասիրական անկախութիւն կ՛ըսենք, ակնարկուած բնորոշումը աշխարհագրական չէ: Ըսածս, թերեւս, տեսաբանական կ՛ընկալուի, բայց գերապատուօրէն քաղաքական է: Հայրենիք, անկախութիւն, արդարութիւն եւ իրաւունք առաջնակարգօրէն մարդու, մարդկութեան եւ մարդկայնութեան հարց է: Երբ ազատութեան ու անկախութեան մասին կը խօսինք, մարդու ազատութեան ու անկախութեան կ՛ակնարկենք, ո՛չ շուկայի, ո՛չ առեւտուրի, ո՛չ տնտեսութեան:

Անկախութիւնը առանց մարդոց եւ առանց գաղափարներու չ՛ըլլար, որովհետեւ ամէն բանէ առաջ իմացականօրէն մարդկային գործ է:

Անկախութիւնը միայն մեր երէկը չ՛արտայայտեր, այլ` մեր այսօ՛րն ալ: Ան հայրենիքներուն անուն կու տայ: Մականուն ալ կու տայ: Անոնցմէ հայրենիքները սահման ու սահմանադրութիւն կը ստանան, շատ մը այլ յեղաշրջող բաներու զուգահեռ:

Անկախութիւնը ճշմարտութիւն կ՛ուզէ, եւ այդ ճշմարտութիւնը գաղափարաբանութեամբ կ՛ըլլայ: Գաղափարաբանութիւն առանց ժողովրդավարութեան չ՛ըլլար, առանց արդարութեան եւ իրաւունքի չ՛ընկալուիր: Արդարութիւն եւ իրաւունք առնչուած են իւրաքանչիւր ազգի բնորոշած քաղաքական առաքելութեան ու դերակատարութեան չափանիշի ու չափորոշիչի որակէն, քանի ան բարոյական արժէքներու իմաստութեան խտացումն է. մեր աչքերուն մէջ կը նայի եւ մենք պարտինք իր աչքերուն մէջ նայիլ, անվախօրէն ու վճիտ նայուածքով:

* * *

Ստուգաբանենք. Հայաստանի անկախութեան մոտելը ո՞րն է: Իրական անկախութիւնը մոտելի պէտք ունի՞, երբ իր ամբողջ տարազաւորումը իմաստ է, պատմական իմաստէ աւելի բան մըն է: Այսուհանդերձ. հարցումին պատասխան կայ, թէեւ ամէն ինչի պատասխան ունենալու հարկադրանքը ուրկէ՞ կը բխի:

Մեր պատմութեան բռնագրաւուած ժամանակներուն հայրենիք փնտռած ենք, հայրենիք սիրած ենք, անկախութեան կարօտին մէջ, եւ անկախութիւնը միաբերան խօսած է մեզի, մեր չյագեցած հարցումներուն պատասխան տուած է` առանց ծայրայեղութիւններու, քանի ան անգոյն է. ո՛չ աջ է, ո՛չ ձախ. աջէն ու ձախէն աւելի վեր է, ձախէն ու աջէն տարբեր առաջնահերթութիւններ ունի, ուրիշ հարթակներու վրայ կը քալէ, ուրիշ բարեգուշակ պատուանդաններու վրայ կը բարձրանայ, որովհետեւ պէտք է կարենայ ազատօրէն շնչել: Անկախութիւնը իր ազգի զաւակներու ազատորդին է:

Հայրենիքդ, կարծեմ, կրնաս սիրել առանց կուսակցական ըլլալու: Նոյնիսկ` առանց կուսակցութեան մը համակիր ըլլալու: Կրնաս սիրել մէկ սկիզբէն, կամ` վերջը, թէկուզ` մեղապարտօրէն ուշացած: Ուշացած սէրը սկիզբի սէրէն աւելի վաւերական չէ. պայմաններու, միջավայրի, ընտանիքի, թէկուզ ակումբի հայրենասիրական դաստիարակութեան հարց է: Երբեմն նաեւ` առանց այդ բոլորին, հայրենիք կատարած ուխտաւորի պարզ այցելութեամբ մը, կենդանացնող Արարատի ներշնչման մկրտութեամբ, կամ վերամկրտութեամբ: Մէկ խօսքով, հայրենիք սիրելը առանձնաշնորհումի կամ առանձնաշնորհեալի, ուխտադրողի կամ ուխտադրեալի հարց չէ: Ամէն մէկը ուխտին մէջ իր ուզածը կը փնտռէ, իր ուզածը կը գտնէ, իր ուզած տեղ, ուզած ժամանակ: Չափանիշները` հոս, քննարկումէ կամ որեւէ քննադատութենէ վեր են: Հայրենիքը գիտակից ընտրութեան ու խղճի խնդիր է. ազատ գաղափարներու շրջագայութեան, ընկալման ու իւրացման խնդիր է. ամէն բանէ առաջ ու ամէն բանէ վեր ձեռնասուն մարտահրաւէրներու առաջնահերթութեան խնդիր է, եւ ոեւէ մէկը անոր ետին պահուըտիլ չի կրնար:

Ժամանակին, երբ մէկը Հայաստան կ՛այցելէր լաւ հայրենասէր կը համարուէր: Հիմա, երբ մէկը Հայաստանէն կը հեռանայ, գէշ հայ կը համարուի: Հիմա, կարծեմ, այս բաները քննարկելու ժամը չէ, քանի ասոնք խրթին հարցումներ են, որ միայն մեր այսօրը չեն արտայայտեր, այլ` մեր վաղն ալ: Գիտնանք սակայն, նահանջը կամաւոր ձեւով չ՛ըլլար: Բայց աշխարհի հայերը գոնէ Հայաստանի ձայնը կը հասցնե՞ն աշխարհի չորս ծագերուն:

Իրական ու մաքրափայլ հայրենիքները իրական անուն կ՛ունենան: Կեղծ հայրենիքները կեղծ անուն կ՛ունենան: Նոյնն է իրական ու կեղծ, յարմար թէ անյարմար անկախութիւններու պարագան: Այս վերջինը, մանաւանդ, չի փոխուիր այն դիւրութեամբ, որ մարդ հեռատեսիլի մը դիմաց բազմած, վհատած վիճակի մէջ հեռավարով յայտագիր կը փոխէ իր արժէքային չափանիշէն դուրս գալու համար:

Հայրենիքը գեղեցիկ կ՛ըլլայ գեղեցիկ մարդոցմով: Այս մէկը հայրենասիրական ճաշակի հարց է: Հայրենիքներն ալ ճաշակ ունենալու իրաւունք ունին. չէ՞…

* * *

Անկախութիւնը հաւատարիմ է իր սկզբունքներուն. իր որակը կը փնտռէ ու կը պահպանէ որակաւոր բաներու մէջ: Հնարող ու հնչեղ երազ ալ է, որ երազին մէջ կիրք կը դնէ, հայրենիքներ կը ստեղծէ իր պայմաններով եւ պայմաններէ ժայթքող պոռթկումներով:

Մենք` հայերս, անկախութեան ի՛նչ ըլլալը հասկնալու համար մինչեւ Մովսէս Խորենացի երթալու պէտք չունինք: Կա՞յ պատմութիւն, որ գրուած չըլլայ պատմութեան գիրքերուն մէջ: Անկախութիւնը կրնանք սիրել առանց աժան թէ սուղ ապսպրանքի, քանի հայոց պատմութիւնը միայն անցեալ չէ, ոչ ալ միայն անցեալի վրայ կը հիմնուի. անցեալի տեսլականներու վրայ կրնայ հիմնուիլ, բայց ապագան տագնապահար նոր դուռեր կը բանայ: Ան նպատակ եւ վերջ չունի. կը դաստիարակուի կամ ոչ` մեր ուզած ճանապարհներէն չ՛ուղղուիր միայն. նկատի չ՛ունենար, թէ իր թելադրանքներէն ո՞ր մէկը կրնանք, ո՞ր մէկը չենք կրնար որդեգրել, սեփականացնել կամ մերժել: Անկախութիւնը կը պահանջէ որ մտաւոր ու հոգեւոր կապանքներէ ձերբազատինք` վաղուան ազատագրուած մեր ընկերութիւնը կազմաւորելու ակնկալութեամբ:

Բայց հարց տանք. ի՞նչ կ՛ընէ մեր Հայաստանը, որպէսզի սիրենք անկախութիւնը, յատկապէս` վերջին տասնամեակներուն: Չտեսայ սերունդ մը, որ սիրահարած ըլլայ անկախութեան: Հայաստանը այսօր հայասէրներ կը ստեղծէ՞: Չտեսայ ղեկավարութիւններ, որոնք հայ սերունդները մղեն անկախութեան: Իսկ հայրենասէրները, ո՞ր սահմաններէն անկախութիւն պիտի պոռան` Պրազիլէ՞ն, Արաբական Էմիրութիւններէ՞ն, Քաթալոնիայէ՞ն, Ղազախստանէ՞ն, Սիպերիայէ՞ն:

Գիտակից եւ անգիտակից խեղաթիւրումներ տեղ չունին անկախութեան մէջ: Խեղաթիւրումներու եւ խաբկանքներու, խնկարկող եւ խնկարկուող ժամանակը երկար տեւեց եւ իր յայտնի թէ անյայտ վնասները գործեց հայ կեանքին մէջ:

Բռնազբօսիկ ու ագահ հասունացումներ անկախութիւններ յառաջ չեն տանիր, անսպասելի վտանգներ կը ստեղծեն, որոնք փորձութեան կ՛ենթարկուին ներքին-արտաքին, երեւցող-չերեւցող խախուտ դիմագիծներով, առանց երազի. բայց առանց երազի անկախութիւն կ՛ըլլա՞յ: Անկախութեան հանդէպ անգրագէտ ժողովուրդ դարձանք յանկարծ,  լրացուցիչ թուագրումով:

Անկախութիւնը գունաւոր յեղափոխական վտանգներ ու սպառնալիքներ կրնայ ունենալ, շատ կարմիր, շատ սեւ, շատ գորշ. կրնայ պատժել ու պատժուիլ, եթէ պէտք եղած յարգանքն ու գիտակցութիւնը ցոյց չտանք իրեն: Որովհետեւ ան է, որ բոլորս ըղձացինք. ան մեր կորուսեալ անձն է, նաեւ` մեր վերագտած անձը, դիմագծով, տարտամօրէն անդիմագիծ, կամ կիսադիմագիծ, փոխարինական կամ ոչ փոխարինական լուծումներով, շտապուած, շպարուած, հիասքանչ ու հիասթափուած:

Անկախութիւնը պէտք չէ մսխուի ժամանակի անտարբերութեան մէջ. ընդհակառակը,  պահպանէ իր անհատականութեան ճառագայթող ցոլացումը: Ան պատմութիւն չի հեգներ, որովհետեւ պատմութիւնը իր հայրենիքն է եւ ինք` հայրենիքի քաղաքացի: Ուստի նաեւ պատմութիւն չի հերքեր:

Ո՛վ որ անկախութիւնը կը սիրէ, բան մը աւելի կը շահի. իր ազգի գաղափարական մկրտարանի անունով ծնունդ կ՛առնէ, որ ծնունդ տայ, իր անուն-մականունով ալ կը նահատակուի, ի հարկին… պատկանելիութեամբ կամ առանց պատկանելիութեան:

Երբ մարդիկ կը հեռանան, անոնց գործը կը մնայ. բայց մենք հերոսներուն հերոսութիւնը չժառանգեցինք առանց անդրադառնալու, որ մեր այսօրուան ազգային աղքատութեան պատճառներէն մէկն ալ ազգովին անժառանգ մնալն է, պատմագրութիւնը անժառանգ փոխանցելն է ազգային ու գաղափարական հարցերուն մէջ անգիտակցօրէն հացադուլ կատարող սերունդներուն:

* * *

Հայրենիքի մէջ տեղի ունեցած նախագահական ու քաղաքապետական վերջին ընտրութիւնները յաղթողներու եւ յաղթուողներու մեղսակից դարձուցին մեր պատմութիւնը: Ընտրութիւններուն շահեցան անոնք, որոնք չեն արտայայտեր լրիւ հայութեան կամքը: Երբ լրիւ կ՛ըսեմ, այսինքն բացարձակ, միջակ, կամ` քիչ թէ շատ, կամ` շատ կամ քիչ: Ըսել կ՛ուզեմ, որ յաղթողներուն համար մեծափարթամ խրախճանքներ չսարքուեցան հրապարակներու վրայ, ոչ ալ գերեզմաններու մէջ լացողներ եղան չընտրուողներուն համար: Հայրենիքներու մէջ յաղթողներ ու յաղթուողներ չկան, երբ հայրենիքը կը յաղթէ, երբ հայրենիքը կը պարտուի: Չկայ հայ, որ հայրենիքին համար իր սեփական տեսակէտը չունենայ: Այնպէս որ, շատ յաճախ յոխորտացող ոճով լսուող հայրենասիրական ճառերն ալ աւելորդ են ու որեւէ ազդեցութիւն չեն գործեր:

Ընտրական համեմատութիւններու եւ շահատակուած բաղդատականներու ապրումը ե՛ւ անուշ է, ե՛ւ լեղի է, բայց` աներեւոյթ ալ է: Բայց, իրօք, առաջուանը չէ: Հիմա` աւելի գէշն ալ կայ: Ասկէ վերջ` այդպէս պիտի ըսենք:

Մեր ժամանակներու ըմբոստացող փոփոխութիւնները արագ կ՛ընթանան, նոյնիսկ երբ յարաճունօրէն զգայացունց չեն: Ղեկավարներու մակարդակի սխալները արտօնուած չեն: Քաղաքագէտներու կողմէ շա՜տ կրկնուած այն նախադասութիւնը որ կ՛ըսէ. «Ես կը ստանձնեմ ձախողութեան պատասխանատուութիւնը» երբեք չհասկցայ եւ երբեք պիտի չուզեմ հասկնալ:

Անկախութիւնը իշխանութիւններ ու իշխանաւորներ իրար կը խառնէ: Գիտակից կամ անգիտակից անկախութիւնը շատ ու շատերու անգիտութեան կը ծառայէ: Անկախութիւնը վայելելը տաղանդ կ՛ուզէ: Մեր տաղանդը մեր անկախութիւններուն համապատասխան չէ յաճախ. անկէ վեր է, անկէ վար ալ է: Առանց տարակուսանքի` երկուքն ալ է: Եթէ անկախութիւնը պիտի դաստիարակէ հայրենիքը, հայրենիքն ալ պէտք է դաստիարակէ կուսակցութիւնները: Գիտնանք. կառավարութիւնները համարատու են կուսակցութիւններուն, կուսակցութիւններն ալ համարատու են հայ ժողովուրդին:

Ատենօք, անկախութենէ մը վերջ պիտի կարենայինք նաեւ մեռնիլ. հիմա անկէ աւելի լաւը պիտի չփնտռենք, անկէ աւելի լաւը պիտի չգտնենք:

Հարց տանք սակայն. հայ ժողովուրդը ի՞նչ համեմատութեամբ եւ ո՞ր բովանդակութեամբ վայլեց իր անկախութիւնները: Իր անկախութիւնը` 1918-ին: Եթէ այս հարցումին պատասխանը տանք, յստակացուցած պիտի ըլլանք գոնէ, եթէ կը հասկնանք մայիս 28-ի անկախութեան արժէքը, եւ թէ` նախապայման չէ, որ բոլորը սիրեն այդ թուականը, որովհետեւ անկախ ենք, որովհետեւ առաջ անկախ էինք, կամ որովհետեւ ժամանակին հերոսներ հայրենիքին անկախութիւն պարգեւեցին:

Երբ կ՛իմանանք, որ Ասիոյ կամ Ափրիկէի շատ փոքրիկ երկիր մը իր անկախութեան կը տիրանայ, շատ չենք շահագրգռուիր, շատ չենք յուզուիր, չենք խանդավառուիր, քանի մեզի համար անկախութիւնը կը սկսի ու կ՛ամփոփուի միայն մեր հայրենիքի իմաստային արժէքին մէջ: Այս մէկը անկախութեան խորքային ու հեռանկարային արժէգնահատման իմաստութեամբ օտարացնող չափանիշ մը չէ՞…

Անկախութիւնները ուրիշ այլեւայլ շարժառիթներու պէտք չունին: Զգո՛ւշ. գառնուկանման քաղաքացիներ գայլանման իշխանութիւններ կը ստեղծեն, որոնցմէ վերջը դժուար կը ձերբազատինք:

Բանաստեղծ մը կ՛ըսէր. «Ստրուկ է ան, որ կը սպասէ, որ ուրիշը գայ եւ ազատագրէ զինք»…:

* * *

Այսօր անկախութեան հարցին շուրջ դղրդացող լռութիւն կայ: Յանցաւոր լռութիւն մը, որ շատցուցած է բաժանման գիծերը` ներքին եւ արտաքին թշնամիներ ստեղծելով:

Մեզ կը հետաքրքրէ աշխարհատարածքային մեր հայրենիքը, որուն մէջ կ՛ապրինք ազգայնօրէն` ներշնչելով զիրար ու ներշնչուելով իրարմէ:

Անկախութեան պատուհանը բացուած է. կրնայ դուռ ըլլալ, ուրկէ կրնանք մուտք գործել բոլորս` առանց խտրութեան. իսկ եթէ կը վախնանք այդ մէկը ընելէ` տարբեր ժամանակներու մէջ կրնանք անխոհեմօրէն կորսնցնել զայն: Բայց կորսնցնելէ առաջ կրնանք մեծ ոստում մը կատարել, ապահով ու ամուր կղպել մեր արժէքներու մտքի ու հոգիի մատենադարաններուն մէջ:

Աշխարհը չի փոխուիր շատ տրամաբանող մարդոցմով, ոչ ալ` շատ երազապաշտներով. երազապաշտներ անշուշտ որ պէտք են. ժամանակին Սարդարապատի մէջ «խենթեր» կ՛անուանուէին անոնք: Յաճախ «խենթեր»-ուն «սրբազան» բառն ալ կ՛աւելցնէինք`, խենթն ու խենթութիւնը սրբացնելով:

Մահաթմա Կանտի հնդիկ ժողովուրդը բրիտանացիներու բռնալուծէն ազատագրելու համար պայքարող իր ժողովուրդը յամառօրէն կը յորդորէր.

Նախ քեզ կ՛անտեսեն,
Ապա կը ծաղրեն,
Յետոյ դէմդ կը պայքարին,
Վերջն ալ դուն կը յաղթե՜ս:

1970-ական թուականներուն նախագահ Շարլ տը Կոլ ազգային միասնականութեան հաւաքական ծրագիր մը մշակեց` պետութեան հանդէպ ֆրանսացի քաղաքացիին ատելութիւնը զգալապէս մեղմացնելու համար:

Անկախութեան գաղափարը ներշնչուեցաւ նաեւ ֆրանսական յեղափոխութեան ազատագրական գաղափարներէն: Բայց ֆրանսական յեղափոխութիւնը միայն ֆրանսացիներուն համար չէր, այլ ամբողջ աշխարհին ներշնչում տուաւ, ճամբայ բացաւ անկախութիւններուն եւ անկախութեան գաղափարի հասունացման: Առաւել, անկախութեան հիմնաւորման ու տարածման համեմատութիւններ ստեղծեց այլ ժողովուրդներու ալ` արմատաւորելով համաշխարհային աշխարհագրութեան անկախութեան իրաւունքի գիտակցութիւնը:

Հայրենի մեր ժողովուրդը գիտնալով կամ անգիտանալով շատ մը բաներ` իր հողին վրայ մեծցաւ: Իսկ սփիւռքի հայը Հայաստանի անկախութեան տեսլականով մեծցաւ` գիտակցելով իր անժամանցելի պայքարի իմաստին:

Այս մէջբերումը չեմ կատարեր Հայաստանի եւ սփիւռքի միջեւ զանազանութեան կամ ազգային խտրականութեան միտումով, կը նշեմ սերունդներու բնականոն զարգացման պարտադրուած կացութիւններուն եւ անոնց անխուսափելի հետեւանքներուն պատճառով:

Ձերբազատինք ազգային խաբկանքներէ: Ընդունինք, որ միշտ մինակ եղած ենք: Այսօր ալ մինակ ենք: Մինակութիւնն ալ պատասխանատուութիւն է: Չենք վախնար մինակութենէ, ընդհակառա՛կը, մեզի ցոյց կու տայ թէ ո՛վ ենք, ո՛ւր ենք: Ինքնաճանաչումը դաստիարակիչ է, երբեմն ալ` օգտակար: Փոքրիկ ծառին նպատակը մեծ ծառ մը ըլլալ է,  շուք ու պաշտպանութիւն տալն է:

Թող մեծնայ անկախութեան ծառը, դիմացկուն դառնայ, թէկուզ` մեր այսօրուան անկախութեան մէջ, որպէսզի անկախութիւնը աճի, չափահաս դառնայ:

Հայաստանի անկախութիւնը կարծեմ թէ ծերանալու հոտեր կու տայ եւ իր անչափահաս տարիքի տագնապը կ՛ապրի: Ծերացող անկախութեան հետ հայրենիքն ալ կը ծերանայ, հայրենիքի գաղափարն ալ: Մեր մաշումը գրաւիչ ներկայացնողները համոզուողներ կը գտնե՞ն, թէ՞ արուեստական հայրենիքներ կը միտին պահպանել, կամ` հայրենիքները անշարժացնել: Բայց հայրենիքները պէտք է նոր դերեր փնտռեն իրենց ժողովուրդներուն համար:

Հայութիւնը նոր տեսլականի մը պէտք ունի: Հաւաքական ապրումի տեսլականը, որուն ետեւէն կը վազենք եւ չենք հասնիր: Բայց մենք իր պատկերով կազմուած ենք, անոր նման ենք, հիմա նաեւ անոր մէկ մասնիկն ենք:

Անկախութիւնը քաղաքականութեան հարց է. իւրաքանչիւր հայու քաղաքականութիւնը իր ազգն է. ամէն ազգի արիւնը կարմիր է. պատմութիւնը արիւնով կը գրուի, նաեւ` յաղթանակները, ինչպէս 1918-ին: Ազգը պարտական է հերոսներուն, մենք ալ մեզի` ոտքի կանգնելու համար: Յաղթանակները կը վերանորոգեն մեզ: Մեզի կը մնայ, որ մեր տեսլականներուն մասնակից դառնանք:

Հայերուն համար անկախութիւնները, յաղթանակները գաղափարապաշտ քաղաքականութեան հարց եղած են միշտ. նաեւ հոգեկան ու մտաւոր յեղափոխութեան:

Պատմութեան մէջ ժամանակները զիրար կը կրկնեն, այդ իսկ պատճառով պատմութիւնը կը զգուշացնէ, թէ անկախութեան բնորոշումը մեր ապագայ գոյութեան ու գոյատեւման բնորոշումին կապուած կենսական խնդիր է:

21-րդ դարու հայը իր հայրենիքի անկախութեան պիտի տայ այն կարեւորութիւնը, որ կը տրուէր 1918-ին:

Սխալ պատճառներու, սխալ յոյսերու համար կորսուիլը իսկապէս մեղք է: Յոյսը սխալ զգացում չէ:

Հայ ժողովուրդը ամէն ապրիլ 24-է ետք կը հասուննայ, եւ ամէն մայիս 28-է ետք կը վերածնի:

 

Աթէնք

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)