Հանդիպում Արուեստագէտներ Ռազմիկ Պերթիզեանի Եւ Տարիա Խտըշեանի Հետ

Հարցազրոյցը վարեց` ՀՈՒՐԻ ՓԱՓԱԶԵԱՆ-ԷՄՄԻԵԱՆ

Կազմակերպութեամբ Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան» ցուցասրահին, հովանաւորութեամբ հաղորդակցութեան միջոցներու նախարար Նիքոլա Սահնաուիի, ուրբաթ, 19 ապրիլ 2013-ին տեղի պիտի ունենայ Ռազմիկ Պերթիզեանի եւ Տարիա Խտըշեանի «Զգացումներ` գոյներ եւ գիծեր» ցուցահանդէսի բացման հանդիսութիւնը, երեկոյեան ժամը 6:30-ին:

Այս առիթով զոյգ արուեստագէտներուն հետ ունեցանք զրոյց մը:

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Ինչպէ՞ս եղաւ ընտրութիւնը ձեր երկուքին` միասնաբար ձեր գործերը ներկայացնելու այս ցուցահանդէսին:

ՌԱԶՄԻԿ ՊԵՐԹԻԶԵԱՆ.- Մենք անջատաբար դիմած էինք Համազգայինին, բայց իրենք յարմար տեսան, որ միասնաբար ներկայացնենք  մեր գործերը, եւ իրականութեան մէջ ուրախ եմ, որ այդպէս եղաւ:

ՏԱՐԻԱ ԽՏԸՇԵԱՆ.- Ես ալ ուրախացայ, երբ իմացայ, թէ Ռազմիկին հետ միասնաբար պիտի ներկայացնեմ իմ արուեստի գործերս, իսկապէս հետաքրքրական գաղափար մըն էր ինծի համար:

Հ.- Դուք արուեստի ձեր գործերուն կամ ոճին մէջ հասարակաց կէտ մը կը գտնէ՞ք:

Ռ. Պ.- Ես ալ նոյն հարցումին մասին մտածեցի, երբ տեղեկացայ, թէ Տարիա Խտըշեանին հետ պիտի կազմակերպուի այս ցուցահանդէսը: Հասարակաց կէտը մեր միջեւ այն է, որ երկուքս ալ աշխարհիկ թեմաներ չենք օգտագործեր: Տարիան իր ոճին մէջ ունի իր աշխարհը, ես ալ` իմ ոճիս մէջ, եւ անոնք, որոնք ծանօթ են գործերուս, գիտեն, որ մեր առօրեան ներկայացնող նիւթերու մասին չեմ գծեր, կամ ստեղծագործութիւններս սահմանափակուած չեն սովորական թեմաներով: Ես կը հաւատամ, որ արուեստի գործերը պայման չէ, որ մեր ներկայ իրավիճակը ներկայացնեն, ընդհակառակն, արուեստագէտին առաքելութիւնն է նիւթական աշխարհէն հեռու` հոգեկանին վրայ կեդրոնանալ, ցոյց տալ այն, ինչ որ մերկ աչքով կարելի չէ տեսնել:

Տ. Խ.- Ռազմիկին եւ իմ գործերուս պարագային կ՛ուզենք, որ դիտողը փոխադրուի այլ աշխարհ, բանայ իր հոգիին աչքերը եւ իր առօրեայ հոգերէն հեռու` երթայ աշխարհ մը, որուն մասին երբեք չէ մտածած: Ինծի յաճախ կ՛ըսեն` «Գործերդ կը կախարդեն», Այս արտայայտութիւնը կը նեղացնէ զիս, որովհետեւ մենք` արուեստագէտներս կախարդներ չենք, որ կախարդենք, բայց մենք կ՛ուզենք, որ դիտողը այլ աշխարհ փոխադրուի, նոր հորիզոններ, երթայ հեռու, հասնի հոն, ուր ես ուզած եմ երթալ: Ա՛յս է ինծի համար իսկական արուեստի գործը:

Հ.- Ինչպիսի՞ գործեր պիտի ներկայացնէք այս ցուցահանդէսին:

Ռ. Պ.- Այս անգամ ես լուռ եմ իմ գործերուս մէջ, անշարժ, զուսպ: Կառոյցը ամուր է եւ կայուն: Ես ընդհանրապէս չափազանցել չեմ սիրեր, թատրոնի պարագային ալ այդպէս կը մտածեմ. երբ կատակերգութիւնը կամ ողբերգութիւնը չափազանցուած է, արդէն կորսնցուցած կ՛ըլլայ իր իմաստը: Գեղանկարներուս մէջ շարժումներ կան, բայց ներքին են, ատոնք զգալու համար պէտք է խորը թափանցել: Ես նկարագրով ալ հանդարտ ու լուռ եմ, եւ բնականաբար գործերս ալ ինծի պէս զուսպ եւ սպասող են:

Տարիա Խտըշեան

Տ. Խ.- իմ գործերս վերացական կը նկատուին, բայց ինծի համար այլաբանական գործեր են: Յաճախ կ՛երեւակայեմ երկրագունդէն հեռու այլ մոլորակներու գոյութեան մասին, այնպիսի մոլորակներ, որոնք տակաւին կազմուած չեն, կամ` մոլորակներ, որոնց վրայ կեանք եւ բնութիւն կայ: Այս բոլորը կը փորձեմ ներկայացնել իմ գեղանկարներուս մէջ. մէկ խօսքով, իմ երեւակայութեանս արտայայտութիւնն են անոնք, թէ ես իբրեւ արուեստագէտ ինչպէ՛ս կը պատկերացնեմ այդ բոլորը: Ամէն գիծ, ամէն գոյն խոր համոզումով եւ գիտակցութեամբ կը կիրարկեմ, այդ պատճառով ալ ինծի համար անոնք վերացական չեն:

Հ.- Իր կեանքի տարբեր հանգրուաններու ընթացքին արուեստագէտին ոճը կը փոխուի՞:

Տ. Խ.- Փոփոխութիւնը կը կատարուի ինքնաբերաբար, այդ պատճառով ալ արուեստագէտը պէտք չէ յաւելեալ ճիգ թափէ, ամէն ինչ ժամանակի ընթացքին կը կատարուի: Երբ ես նոր գծելու սկսած էի, հայրս կը պնդէր, որ նայելով գծեմ, եւ այդ հանգրուանը ինծի համար շատ դժուար եղաւ, որովհետեւ ես կ՛ուզէի իմ երեւակայութիւնս օգտագործել եւ ուզածս գծել, բայց հայրս կը պնդէր, որ` «Այդ օրը կու գայ…», եւ այդպէս ալ եղաւ: Պայման չէ, որ արուեստագէտ մը ամէն ցուցահանդէսի տարբեր ոճով ներկայանայ հանրութեան, արդէն ժամանակի ընթացքին իր ոճը կը բիւրեղանայ եւ կը հասնի իր կատարելութեան, թէեւ այս կեանքը երբեք բաւարար չէ արուեստագէտի մը համար:

Ռ. Պ.- Այստեղ կայ այլ իրականութիւն մը, կան աշխարհահռչակ արուեստագէտներ, որոնք սկսած են դասական ոճով եւ կեանքի տարբեր հանգրուաններուն, ապրած իրավիճակներուն պատճառով փոխած են իրենց ոճը եւ հետեւած` այլ դպրոցի, մեծ փոփոխութիւններ կատարելով իրենց գործերուն մէջ:

Ամէն ինչ հոգեկան աշխարհին հետ կապուած է, ինչպէս նաեւ` քու եւ գեղանկարիդ միջեւ եղած հաղորդակցութեան, թէ որքան կը տեւէ այդ հարազատ մտերմութիւնը:

Արուեստը սահման չունի, մինչեւ վերջին վայրկեան կրնաս փոփոխութիւններ բերել, եւ իսկապէս կեանքը կարճ է հասնելու կատարեալին, թէեւ արուեստի մէջ կատարեալ բան չկայ, բայց միշտ ալ կայ այդ ճիգը:

Հ.- Արուեստագէտը, երբ իր հոգեկան աշխարհի տագնապները, յոյզերը, ուրախութիւններն ու յոյսերը գեղանկարին ճամբով կ՛արտայայտէ, ի՞նչ զգացում կ՛ունենայ:

Տ. Խ.- Այդ պահը եւ վիճակը ես ոչ մէկ բանի հետ կը փոխեմ, եթէ իբրեւ մայր նոյնիսկ պիտի խօսիմ, իմ գործերս, իմ արուեստս առաջնահերթութիւն են, ետքը կու գան զաւակս ու անմիջական հարազատներս, որովհետեւ արուեստագէտին համար ոչ մէկ սէր կրնայ փոխարինել իր արուեստի նկատմամբ ունեցած սէրն ու հաւատարմութիւնը: Նախ` արուեստը միշտ:

Ռ. Պ.- Ամէն անգամ, որ գործ մը կ՛աւարտեմ եւ գիտեմ, որ լաւ գործ է, այո՛ կը զգամ այդ հոգեկան բաւարարութիւնը, կը թեթեւնամ… Իւրայատուկ զգացում է, չես կրնար բաղդատել մարդկային յարաբերութիւններու հետ:

Հ.- Արուեստագէտներն ալ բոլորին նման ունին իրենց դժուարութիւնները եւ հոգեկան տագնապները, արդեօք արուեստը այդ բոլորը կը լուծէ՞:

Ռազմիկ Պերթիզեան

Ռ. Պ.- Իմ ոճս այնպիսին է, որ այն, ինչ որ աշխարհիկ է եւ կապուած` մեր առօրեային, ոչ թէ չեմ մտածեր, այլ չեմ ներառեր իմ գործիս մէջ. փոխարէնը` կը ներկայացնեմ այն, ինչ որ այս աշխարհին հետ կապ չունի, այն, ինչ որ մեր աչքերով չենք տեսներ, անոնք են, որ կը հետաքրքրեն զիս:

Տ. Խ.- Ես անձնապէս կը փնտռեմ այդ ցաւերը, անոնք են, որ ինծի մղում կու տան ստեղծագործելու: Արուեստագէտները չեն ուզեր ձերբազատիլ իրենց հոգերէն, ձեւով մը կառչած կը մնան այդ տառապանքներուն, որպէսզի շարունակեն ստեղծագործել: Կը նմանի վէրքի մը, որ անդադար քերելով` կը վերյիշեցնէ քեզի այդ ցաւը: Ճիշդ է` կեանքի մէջ կան զանազան դժուարութիւններ, լուծելի եւ անլուծելի, ես անձնապէս կը պահեմ այդ բոլորը, չեմ ուզեր ձերբազատիլ անոնցմէ, որպէսզի հասնիմ իմ նպատակիս եւ ստեղծագործութիւններս ալ իրենց լրումին:

Հ.- Ինչպէ՞ս կը գնահատէք գեղանկարչութեան մարզը այսօր, լիբանանահայ առումով:

Ռ. Պ.- Այնքան ատեն որ մարդիկ կը գծեն, ես կը քաջալերեմ, եթէ նոյնիսկ անձը արուեստագէտ չէ, կը գնահատեմ ճիգը եւ ժամանակը, որ տրամադրած է գծելու: Այսօր մարդոց մօտ կը պակսի այդ զգացումը, հոգեկան աշխարհի հետ կապը, վերանալը, նիւթականէն ձերբազատիլը: Ինծի համար յատուկ անուններ չկան, կարեւորը գործն է, ոչ թէ` անձը: Յաճախ ներկայ կ՛ըլլամ ցուցահանդէսներու եւ գեղանկարները դիտելէ ետք է, որ կը նայիմ անունին: Կարեւորը գեղանկարը խօսուն ըլլայ, եւ ես զգամ տարօրինակութիւնը: Օրինակի համար, Տարիային գործերը այդպէս են, կը զգաս, որ իւրայատուկ են եւ մէկ նայուածքով կը գիտնաս, որ իր գործերն են, որովհետեւ ան ունի իր իւրայատուկ ոճը: Հետաքրքրական է, որ կը կարծէք, թէ բոլորը իրարու կը նմանին, բայց այդպէս չէ: Կը կրկնեմ` գեղանկարը պէտք է խօսի:

Տ. Խ.- Քաջալերական երեւոյթ է այսօր, երբ կը տեսնենք երիտասարդ գեղանկարիչներու մուտքը արուեստի այս մարզէն ներս եւ կը մաղթեմ, որ շարունակուի: Մի՛ մոռնաք, որ անոնք պէտք ունին մեր քաջալերանքին եւ նեցուկին, որպէսզի միասնաբար զարգացնենք ու տարածենք մեր մշակոյթը: Ես անձնապէս կը հաւնիմ Ռազմիկ Պերթիզեանի եւ Ռիթա Մասոյեան-Ետալեանին գործերը:

Հ.- Ձեր գեղանկարներուն կը սիրէ՞ք անուն տալ:

Ռ. Պ.- Ինծի համար բնաւ պայման չէ, որովհետեւ արուեստը օրէնքներու չ՛ենթարկուիր անիկա տեսիլք է, միտք է ու գաղափար. կը յղանաս եւ կ՛իրագործես, ինչպէս որ կ՛ուզես: Կան մարդիկ, որոնք կ՛ուզեն անուն տալ գործին, որպէսզի դիտողը հասկնայ, թէ ինչի՛ մասին կը խօսի արուեստագէտը: Այլ խօսքով, իր ներաշխարհէն կախում ունի այդ բոլորը:

Տարիա Խտըշեան

Տ. Խ.- Ինծի համար գործերուս անուն տալը շատ լուրջ հարց է, ես անձնապէս չեմ սիրեր, որովհետեւ կը կարծեմ, որ անձնական է եւ ինծի կը պատկանի միայն, չեմ ուզեր ուրիշին հետ բաժնեկցիլ: Երբ կ՛ամբողջացնեմ գործ մը, մտքիս մէջ կ՛ունենամ անուն մը, բայց չեմ բացայայտեր` պահելով իբրեւ գաղտնիք. թող ամէն մարդ իր ուզած ձեւով բացատրէ, պայման չէ, որ իմ մտածածս ըլլայ, թող իրենց հոգիներուն մէջ փնտռեն անոր իմաստը: Այլ պատճառ մըն ալ կայ. այս գործերուն անուններ չտալով` ես կը պահեմ իմ կապս անոնց հետ եւ եթէ բացայայտեմ անուններ, կը զգամ, որ մերկացած եմ:

Հարցազրոյցի աւարտին արուեստագէտներ Ռազմիկ Պերթիզեանն ու Տարիա Խտըշեան շնորհակալութիւն յայտնեցին Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան» ցուցասրահի տնօրէնութեան` այս առիթին համար: Անոնք փոխանցեցին, որ իբրեւ արուեստագէտներ` իրենց բաժինը կը բերեն գաղութի զարգացման ու հայ մշակոյթի տարածման աշխատանքին մէջ, յոյս յայտնելով, որ ցուցահանդէսներու կողքին, այլ նախաձեռնութիւններ ալ կը կատարուին աշխուժացնելու համար արուեստի այս մարզը եւ քաջալերելու ժողովուրդը, որպէսզի այցելէ ցուցասրահ, հետաքրքրուի արուեստով եւ դուրս գայ իր առօրեայէն:

Զոյգ արուեստագէտները այս իմաստով գնահատեցին Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան» ցուցասրահին գոյութիւնը մեր գաղութին մէջ, որ առիթ կ՛ընծայէ արուեստագէտներուն յաճախակիօրէն ցուցահանդէսներով հանդէս գալու հանրութեան:

Ռազմիկ Պերթիզեան եւ Տարիա Խտըշեանի «Զգացումներ` գոյներ եւ գիծեր» ցուցահանդէսը կը շարունակուին մինչեւ 30 ապրիլ, առաւօտեան ժամը 9:30-էն մինչեւ երեկոյեան ժամը 7:30:

 

 

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)